Co to jest amfetamina?
Amfetamina to silny środek psychoaktywny należący do grupy stymulantów, który po raz pierwszy został zsyntetyzowany pod koniec XIX wieku. Choć początkowo wykorzystywano ją w medycynie, dziś jest jedną z najczęściej nadużywanych substancji nielegalnych – obok kokainy.
Na czarnym rynku najczęściej występuje w postaci siarczanu amfetaminy – białego lub beżowego proszku. Może być zażywana na wiele sposobów: doustnie, donosowo (wciągana przez nos), dożylnie lub doodbytniczo – z wyjątkiem palenia.
Jak działa amfetamina?
Amfetamina stymuluje centralny układ nerwowy, działając bezpośrednio na ośrodek nagrody w mózgu. Zwiększa stężenie dopaminy i noradrenaliny w przestrzeniach synaptycznych, nasilając ich uwalnianie oraz blokując wychwyt zwrotny.
Efekty jej działania to m.in.:
-
pobudzenie psychoruchowe,
-
zwiększone skupienie na prostych czynnościach,
-
podniesienie nastroju,
-
zwiększona czujność.
Jednocześnie amfetamina utrudnia rozwiązywanie złożonych problemów i ogranicza zdolność do krytycznej oceny własnych działań.
Działania niepożądane i zagrożenia zdrowotne
Choć działanie amfetaminy może na początku wydawać się korzystne, jej zażywanie wiąże się z poważnym ryzykiem zdrowotnym – zarówno psychicznym, jak i fizycznym.
1. Problemy neurologiczne i psychiczne
-
uszkodzenie neuronów dopaminowych (często nieodwracalne),
-
stany lękowe i depresyjne,
-
zaburzenia snu i koncentracji,
-
psychoza amfetaminowa: urojenia prześladowcze, omamy wzrokowe i słuchowe,
-
anhedonia – utrata zdolności odczuwania przyjemności po odstawieniu,
-
skłonność do agresji i impulsywnych zachowań.
2. Wycieńczenie fizyczne
-
brak łaknienia prowadzący do niedożywienia,
-
odwodnienie i wycieńczenie organizmu,
-
długotrwała bezsenność.
3. Problemy sercowo-naczyniowe
-
ryzyko zapaści sercowej,
-
nadciśnienie,
-
uszkodzenie naczyń krwionośnych mózgu (udar).
4. Formikacje – halucynacje dotykowe
-
uczucie, że pod skórą poruszają się owady lub brud – charakterystyczne dla zaawansowanego stadium uzależnienia.
5. Zaburzenia seksualne
-
długotrwałe zażywanie powoduje spadek libido i problemy z potencją.
6. Zagrożenie dla kobiet w ciąży
Amfetamina przenika przez łożysko, powodując:
-
wady wrodzone serca,
-
zaburzenia neurologiczne,
-
niską masę urodzeniową dziecka,
-
ryzyko przedwczesnego porodu.
Uzależnienie i odstawienie – co się dzieje z organizmem?
Amfetamina prowadzi do szybkiego rozwoju tolerancji – z czasem potrzeba coraz większych dawek, aby osiągnąć ten sam efekt. Mimo że uzależnienie fizyczne nie jest tak silne jak w przypadku alkoholu czy opioidów, uzależnienie psychiczne jest wyjątkowo silne.
Objawy odstawienia:
-
silne osłabienie i długi sen (nawet kilkanaście godzin),
-
depresja, niepokój, drażliwość,
-
silna potrzeba powrotu do używki,
-
anhedonia – brak radości z życia.
Użycie amfetaminy wśród młodzieży – dane z badań
Zgodnie z wynikami badań ESPAD z 2019 roku:
-
ponad 95% młodzieży w Polsce nigdy nie zażywało amfetaminy,
-
wśród osób w wieku 15–17 lat używało jej kiedykolwiek w życiu 4,2%,
-
wśród młodzieży 17–18 lat – 4,7%.
W porównaniu z rokiem 2015, odnotowano spadek użycia amfetaminy, szczególnie w starszych grupach wiekowych.
Czy amfetamina jest legalna?
Nie. Amfetamina znajduje się w wykazie substancji zakazanych i podlega przepisom ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Za posiadanie amfetaminy grozi:
-
do 3 lat więzienia (lub więcej w przypadku znacznej ilości),
-
umorzenie postępowania (tylko w przypadku nieznacznych ilości na własny użytek),
-
jeśli sprawcą jest osoba w wieku 13–17 lat – sprawą zajmuje się sąd rodzinny, który może skierować na program profilaktyczny lub resocjalizacyjny.
Podsumowanie
Amfetamina to jeden z najniebezpieczniejszych środków stymulujących, który może w krótkim czasie prowadzić do wyniszczenia organizmu i psychiki. Choć jej działanie wydaje się atrakcyjne – szczególnie dla młodych ludzi – konsekwencje są niezwykle groźne i długotrwałe.Edukacja, rozmowa i szybka reakcja to najlepsze formy profilaktyki.
W przypadku podejrzenia kontaktu z narkotykiem – warto skorzystać z pomocy specjalistów: psychologów, terapeutów uzależnień, lekarzy.