Zerwanie z alkoholizmem czy narkomanią wymaga ogromnego wysiłku. Osoby uzależnione same sobie z tym nie poradzą. Chcąc wyjść z jednego nałogu, nierzadko popadają w inne manie i uzależnienia. Czym są zachowania zastępcze i jak sobie z nimi radzić? Sprawdź, co na ten temat mówią eksperci z ośrodka uzależnień.
Spis treści
Czym są zachowania zastępcze?
Osobom, które wychodzą z nałogu, zwykle brakuje zajęcia. Gdy były na głodzie, czas wypełniało im zdobywanie alkoholu czy innych używek, picie, trzeźwienie, dochodzenie do siebie i… Nagle, kiedy już zaczynają walczyć i wygrywać z uzależnieniami, takimi jak alkoholizm czy narkomania, nie potrafią zagospodarować czasu wolnego – czują się niepewne i zagubione. Nie radzą sobie ze stresem – są sfrustrowane i zlęknione. Życie wydaje im się nudne i monotonne – szukają czegoś, co wypełni im pustkę. Często uzależniają się od:
- słodyczy,
- seksu,
- nikotyny,
- zakupów,
- jedzenia,
- Internetu.
Niekiedy alkoholik, który przestaje pić, sięga po narkotyki i na odwrót – trzeźwiejący narkoman popada w alkoholizm. Aby uniknąć takich zagrożeń, warto współpracować z terapeutą, który ułatwi wyjście z nałogu i na czas zareaguje na zagrożenia, jakie niosą za sobą zachowania zastępcze.
Kawa i papierosy jako zamiennik
Ludzie często po nie sięgają, aby się zrelaksować i wypełnić pustkę po wychodzeniu z alkoholizmu. Czasami uzależnienie od jednej substancji – alkoholu czy narkotyków, zostaje zastąpione innym nałogiem, np. paleniem papierosów czy piciem dużych ilości kawy.
Wyjście z nałogu to proces trudny, dlatego warto skorzystać z pomocy specjalistów. Oni wskażą właściwy kierunek, aby radząc sobie z alkoholizmem czy narkomanią, nie popaść w inne uzależnienie. To bardzo ważne, bo badania pokazują, że tylko nielicznym osobom udaje się uniknąć wpadnięcia w pułapkę zachowań zastępczych.
Trzeźwiejący alkoholik, chcąc wypełnić wolny czas, jaki do tej pory poświęcał na picie napojów procentowych, szuka innych zamienników. Papierosy i kawa są najczęstszymi substytutami alkoholu i narkotyków, ale nie tylko. Bardzo często osoby, które wpadną w sidła zachowania zastępczego, wypełniają wolny czas na objadaniu się czy też ucieczką w nadmierny wysiłek fizyczny.
Jedzenie jako ucieczka
Nadmierne objadanie się ma zastąpić chęć sięgnięcia po napoje procentowe czy narkotyki. To jednak może prowadzić do zaburzeń odżywiania. Niektórzy, wychodząc z alkoholizmu czy narkomanii, przybierają na wadze, dopada ich bulimia czy też kompulsywne objadanie. Chcąc poradzić sobie z zachowaniami zastępczymi, warto skorzystać z pomocy terapeutów. Oni jak nikt inny wiedzą, jak w porę zareagować na zagrożenia, jakie niosą za sobą takie zachowania. Wielotorowa terapia ma nauczyć pacjenta radzenia sobie z emocjami i normalnego funkcjonowania w społeczeństwie.
Nadmierny wysiłek fizyczny
Każdy organizm, który przechodzi detoks, czy to od narkotyków, alkoholu, leków czy innych środków odurzających inaczej reaguje na wychodzenie z nałogu. Są osoby, które się objadają, piją duże ilości kawy czy palą papierosy, a także tacy, którzy nadmiar siły i emocji zrzucają na siłowni.
Zdrowa dieta i wysiłek fizyczny są bardzo dobrym rozwiązaniem na zapełnienie pustki po wyjściu z nałogu. Trzeba jednak robić to z umiarem i najlepiej pod kontrolą specjalisty. Katorżnicze ćwiczenia na siłowni mogą doprowadzić do osłabienia, a nawet wycieńczenia organizmu. Kontrolowany wysiłek fizyczny zaś może pomóc osobie, która nie radzi sobie z nadmiarem czasu po wyjściu z alkoholizmu, odstawieniu narkotyków czy innych środków uzależniających.
Każde zachowania zastępcze warto mieć pod kontrolą. W ośrodku leczenia uzależnień można liczyć na pomoc terapeutów, psychologów i innych specjalistów.
Jak radzić sobie po wyjściu z nałogu?
Jak nie wpaść w pułapkę zachowań zastępczych, które tylko pozornie wypełniają pustkę po wyjściu z alkoholizmu, narkomanii, lekomanii czy innego uzależnienia? Najważniejsze to uświadomić sobie, że kilkutygodniowy pobyt w ośrodku odwykowym, to dopiero pierwszy etap. W żadnym razie po tym okresie nie powinno przerywać się terapii. Należy ją kontynuować w systemie dziennym. To długotrwały proces, który ma różne fazy – szacuje się, że trwa około dwóch lat, zależnie od indywidualnych predyspozycji pacjenta. Dlatego ośrodek Vita Libera oferuje różne formy pomocy długofalowej – w tym na przykład mityngi AA. Chcesz uzyskać więcej informacji? Skontaktuj się z nami.
Może Cię też zainteresować:
-
Tekst powstał pod nadzorem merytorycznym
Sebastian Nowakowski
Od wielu lat pracuje jako specjalista psychoterapii uzależnień prowadząc terapię grupową i indywidualną dla osób uzależnionych, współuzależnionych i z syndromem DDA.
